ساختار فایل بایوس

ساختار فایل بایوس لپ‌تاپ و مادربرد

فایل BIOS/UEFI شامل چندین بخش اصلی است که هرکدام وظایف خاصی در راه‌اندازی سیستم دارند. در لپ‌تاپ‌های مدرن که از UEFI استفاده می‌کنند، این فایل ساختار پیچیده‌تری نسبت به بایوس‌های قدیمی دارد.بخش های لصی بایوس لپ تاپ عبارتند از :

۱. Descriptor Region (منطقه توصیف‌کننده – Intel FD)

این بخش مشخص می‌کند که چگونه حافظه فلش (SPI) به بخش‌های مختلف تقسیم شده است و آیا اجازه خواندن/نوشتن به سایر بخش‌ها داده شده یا خیر.

✅ وظایف اصلی:

تنظیم اندازه و موقعیت مناطق مختلف بایوس
قفل کردن یا باز کردن دسترسی به فریمور ME

۲. ME Region (فریمور Intel Management Engine)

این بخش مخصوص پردازنده‌های اینتل است و یک ریزسیستم مستقل داخل چیپست محسوب می‌شود که حتی در حالت خاموشی سیستم هم فعال است.

✅ وظایف اصلی:

مدیریت مصرف انرژی و کنترل سخت‌افزار
امنیت و ارتباطات در شبکه (AMT – Intel Active Management Technology)
بررسی عملکرد پردازنده و تنظیمات پیشرفته سیستم

❗ مشکلات رایج در ME Region:

خرابی این بخش ممکن است باعث کندی شدید سیستم، خاموشی ناگهانی و عدم بوت لپ‌تاپ شود.
در چنین مواردی، نیاز به Clear ME یا آپدیت این بخش داریم.

۳. BIOS Region (فریمور اصلی بایوس)

این بخش شامل کدهای اجرایی اصلی بایوس/UEFI است که برای راه‌اندازی سخت‌افزار و بارگذاری سیستم‌عامل استفاده می‌شود.

✅ وظایف اصلی:

اجرای کد POST (Power-On Self-Test)
شناسایی و راه‌اندازی قطعات سخت‌افزاری (RAM، CPU، هارد، گرافیک و…)
بارگذاری بوت‌لودر سیستم‌عامل

❗ نکته:

در لپ‌تاپ‌هایی که دارای UEFI هستند، BIOS Region از ساختار GUID Partition Table (GPT) و جداول مخصوص استفاده می‌کند.

۴. GbE Region (Intel Gigabit Ethernet)

این بخش مخصوص تنظیمات MAC Address و شبکه LAN است و فقط در برخی مدل‌های لپ‌تاپ وجود دارد.

✅ وظایف اصلی:

ذخیره اطلاعات مربوط به کنترلر شبکه
تعیین MAC Address سخت‌افزاری

❗ نکته:

اگر این بخش حذف یا خراب شود، ممکن است کارت شبکه LAN غیرفعال شود یا آدرس MAC ناپدید شود.

۵. EC Firmware (فریمور Embedded Controller)

این بخش در بسیاری از لپ‌تاپ‌ها به‌صورت جداگانه روی آی سی I/O قرار دارد اما در برخی مدل‌ها داخل فایل بایوس نیز ذخیره می‌شود.

✅ وظایف اصلی:

کنترل عملکرد دکمه‌های لپ‌تاپ (روشن/خاموش، ولوم، کیبورد و…)
تنظیمات مدیریت انرژی و کنترل سرعت فن
تعامل با بخش‌های دیگر بایوس

❗ نکته:

برخی لپ‌تاپ‌ها نیاز دارند که بعد از آپدیت یا پروگرام بایوس، EC Firmware هم مجدداً پروگرام شود.

بررسی ساختار بایوس با ابزارهای تخصصی

برای مشاهده و ویرایش بخش‌های مختلف بایوس می‌توان از ابزارهای زیر استفاده کرد:

UEFITool → بررسی و ویرایش بایوس‌های مدرن UEFI

HXD Hex Editor → بررسی باینری و اصلاح دستی بایوس

ME Analyzer → بررسی نسخه ME و مشکلات احتمالی

ساختار فایل بایوس:

PDR Region در فایل بایوس چیست؟

PDR (Platform Data Region) یکی از بخش‌های خاص در فایل بایوس لپ‌تاپ‌های اینتل است. این بخش معمولاً در همه مدل‌ها وجود ندارد و برای ذخیره اطلاعات پلتفرم خاصی که توسط تولیدکننده مادربرد تعریف شده، استفاده می‌شود. این بخش در همه فایل‌های بایوس دیده نمی‌شود.